Πώς αποφορτίζουμε τον φόβο της κοινωνίας

Εργαζόμενος πάνω από 10 χρόνια πάνω στην βελτίωση της ανθρώπινης εμπειρίας και την απελευθέρωση των τοξικών συναισθημάτων, κατέληξα σε μερικά συμπεράσματα που ίσως μπορούν να πάνε την σκέψη μας ένα βήμα παραπέρα. Ο φόβος είναι ατομικός αλλά και συλλογικός. Εκτός από τις δικές μας εμπειρίες φόβου που έχουμε συλλέξει κατά την διάρκεια της ζωής μας, επηρεαζόμαστε και από τις συλλογικές καταστάσεις που ζήσαμε και ζούμε. Πόσο μάλλον αν αυτές ήταν στα πρώιμα χρόνια μας, ηλικίες που διαμορφώνουν την πυρηνική μας προσωπικότητα.
Με την ψυχολογική μέθοδο που ανέπτυξα ασχοληθήκαμε με τις προσωπικές τραυματικές εμπειρίες που δημιούργησαν τέτοια συναισθήματα και καταφέραμε μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα (3 ημερών, όσο διαρκεί δηλαδή μια συνεδρία Expansion Method) να αποφορτίσουμε το πυρηνικό συναίσθημα επεμβαίνοντας στο ασυνείδητό μας, παρακάμπτοντας χρονοβόρες και επίπονες διαδικασίες. Αυτό όμως αποδεικνύεται να μην είναι αρκετό. Μαζί με τις προσωπικές τραυματικές εμπειρίες του ασυνειδήτου μας χρειάζεται να αποφορτίσουμε και τις κοινωνικές. Αν αυτές παραμένουν θα μας επηρεάζουν όσο και αν προσπαθούμε εμείς να απεγκλωβιστούμε από τα ίδια περιοριστικά μοτίβα συμπεριφοράς.

Πώς θα μπορούσαμε όμως να αποφορτίσουμε τα συλλογικά ασυνείδητα τοξικά πυρηνικά συναισθήματα;

Ας ξεκινήσουμε τον συλλογισμό από την αρχή. Ο Freud διακρίνει τριών ειδών ψυχολογικές διαδικασίες και δραστηριότητες (βλέπε σχήμα):
α. Τις συνειδητές, οι οποίες αναφέρονται στην άμεση εμπειρία, ό,τι δηλαδή προσλαμβάνει και αντιλαμβάνεται το άτομο σε κάθε δεδομένη στιγμή
β. τις υποσυνείδητες, οι οποίες περιλαμβάνουν όλα τα γεγονότα – σκέψεις, ιδέες, αναμνήσεις – που είναι εκτός της άμεσης επίγνωσης του ατόμου, αλλά είναι άμεσα διαθέσιμα- και
γ. τις ασυνείδητες, οι οποίες είναι η απέραντη τράπεζα των παιδικών μας και τρεχουσών εμπειριών, αναμνήσεων, φόβων, ελπίδων, επιθυμιών, ορέξεων, σκέψεων και ορμών, για τις οποίες όμως δεν έχουμε καμιά σαφή επίγνωση. Ο Freud μάλιστα πίστευε ότι οι ασυνείδητες διαδικασίες και δραστηριότητες παρέμεναν εκτός της επίγνωσης του ατόμου μέσω μιας διαδικασίας λογοκρισίας. Η λογοκριτική αυτή διαδικασία προστατεύει το άτομο από την απειλή απαράδεκτων επιθυμιών και παρορμήσεων.
Οι συνειδητές διαδικασίες είναι μικρό μέρος της ψυχικής ζωής, ενώ το μεγαλύτερο μέρος καταλαμβάνουν οι ασυνείδητες διαδικασίες. Τις ασυνείδητες διαδικασίες μπορούμε να τις γνωρίσουμε μόνο εμμέσως, μέσω των παραδρομών της γλώσσας, των απροσδόκητων κενών στη μνήμη, των συμβολικών γεγονότων στα όνειρα και του ελεύθερου συνειρμού.*
Η Expansion Method επεμβαίνει αποτελεσματικά αποφορτίζοντας κατά περίπτωση τα προσωπικά πυρηνικά συναισθήματα από τις ασυνείδητες εμπειρίες μας και φαίνεται να μπορεί να κάνει το ίδιο σε συλλογικό επίπεδο, όταν οι θεραπείες πραγματοποιούνται σε κοινωνικό επίπεδο. Αυτό δημιουργεί αυτόματα μερικά πρακτικά θέματα που μπορεί να επιδέχονται λύση με την βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας.
Θέμα πρώτο: Η μεθοδολογία της Expansion Method βασίζεται πάνω σε μια προσωπική τραυματική εμπειρία που συνέβη πρόσφατα που πυροδότησε το συναίσθημα και με την βοήθεια αυτής μεταφέρει τον θεραπευόμενο στις ασυνείδητες πυρηνικές πρωταρχικές εμπειρίες του. Δεν μπορεί να λειτουργήσει βάζοντας ως στόχο μια συλλογική εμπειρία που συνέβη χρόνια πριν και να την αποφορτίσει.
Θέμα δεύτερο: Αν η λύση που θα μπορούσε να προσφερθεί είναι μια μαζική, κοινωνική, συλλογική θεραπευτική εμπειρία βασισμένη πάνω στην καινοτομική μέθοδο, η κοινωνία χρειάζεται ειδική ψυχολογική εκπαίδευση πάνω στην αποφόρτιση αυτών των συναισθημάτων και την επικοινωνία της αναγκαιότητας συμμετοχής σε ένα τέτοιο project.
Θέμα τρίτο: Ακόμα και αν κάτι τέτοιο συνέβαινε, δεν είμαστε σίγουροι οτι η πρωταρχική πυρηνική εμπειρία που θα συνδεθεί ο κάθε θεραπευόμενος θα έχει σχέση με την συλλογική τραυματική εμπειρία που θέλουμε να αποφορτίσουμε. Η μέθοδος δεν μπορεί να λειτουργήσει στοχευμένα στις εμπειρίες του παρελθόντος.

Η λύση

Η μοναδική λύση που θα μπορούσαμε να προτείνουμε σε τέτοιες περιπτώσεις θα ήταν μια κοινωνική θεραπευτική επαναλαμβανόμενη δράση, στοχεύοντας στα συναισθήματα και όχι στις εμπειρίες για να γίνει η σύνδεση εφικτή. Και για να γίνει κάτι τέτοιο θα χρειαστεί η συμμετοχή του κράτους και η διάθεσή του για βελτίωση της συλλογικής ψυχολογικής υγείας των πολιτών του. Πράγμα που μέχρι στιγμής δεν δείχνει να ενδιαφέρετε τουλάχιστον η ελληνική κυβέρνηση (χωρίς βέβαια να έχω κάνει κάποια παρόμοια πρόταση ακόμα).
Υπάρχουν όμως μερικά εργαλεία που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να γίνει αυτή η θεραπευτική διαδικασία εφικτή.
  1. Η κοινωνία αποτελείτε από ανθρώπους. Μια που η κοινωνία αποτελείται από μονάδες και η Expansion Method αποδεδειγμένα λειτουργεί λυτρωτικά σε αυτούς, αν καταφέρουμε να αποφορτίζουμε μαζικά τοξικά πυρηνικά συναισθήματα, θα αλλάξει και το συλλογικό ασυνείδητο. Απλά πρέπει ο αριθμός των συμμετεχόντων να είναι τέτοιος που να καταφέρει αυτό το αποτέλεσμα.
  2. Τα συναισθήματα που αποθηκεύονται είναι τα ίδια ανεξάρτητα από τις εμπειρίες που έζησε ο κάθε θεραπευόμενος. Με αυτή την γνώση ως εργαλείο μπορούμε να αναλύσουμε τις συλλογικές τραυματικές εμπειρίες σε ενδεχόμενα παραγόμενα συναισθήματα και να τα αποφορτίσουμε μεμονωμένα από τον πυρήνα της προσωπικότητας. Τα συναισθήματα δεν κρατάνε μέσα τους την εμπειρία που τα πυροδότησαν. Αν τα αποφορτίσεις από τον πυρήνα της προσωπικότητας, αλλάζει όλη η προστατευτική αντιμετώπιση της προσωπικότητας του θεραπευόμενου.
  3. Το πιο ενδιαφέρον για εμένα εργαλείο που προσφέρει η σύγχρονη τεχνολογία είναι το internet και μια σχετικά νέα έννοια που λέγετε gamification. Gamification ονομάζουμε την μετατροπή ενός εκπαιδευτικού, θεραπευτικού, ψυχολογικού εργαλείου (για παράδειγμα) σε ένα διασκεδαστικό παιχνίδι που όλοι θέλουν να παίξουν. Με την βοήθεια του internet μπορούμε να προσφέρουμε αυτό το παιχνίδι σε όλους όσους έχουν πρόσβαση. Και έχει ένα πολύ μεγάλο μέρος του πλανήτη.
  4. Η οικουμενικότητα της Expansion Method. Η μέθοδος μιλάει στην μοναδική παγκόσμια κοινή γλώσσα που δεν χρειάζεται εκπαίδευση. Στα συναισθήματα. Εμπεριέχει μέσα της οικουμενικά πολιτιστικά στοιχεία που είναι η βάση του σύγχρονου παγκόσμιου πολιτισμού και αυτό την κάνει ικανή να επικοινωνήσει τα θεραπευτικά της οφέλη σε όλον τον κόσμο.

Τα αποτελέσματα μιας τέτοιας δράσης

Μια τέτοια δράση θα είχε πολλαπλά οφέλη σε μια κοινωνία επηρεάζοντας και την προσωπική ψυχολογική υγεία αλλά και την συλλογική άμεσα, γρήγορα και σίγουρα αποτελεσματικά.
  1. Προσωπική Βελτίωση. Η δύναμη της Expansion Method σε προσωπικό επίπεδο και η ικανότητά της να βελτιώνει τα επίπεδα ψυχικής έντασης είναι απαραίτητα στην σύγχρονή μας εποχή. Συμβαδίζοντας με την ταχύτητα της εποχής αυτό το καταφέρνει μέσα σε μερικές ώρες αντί για μήνες και χρόνια που χρειαζόμασταν μέχρι στιγμής. Μειώνοντας όμως τα προσωπικά πυρηνικά τοξικά συναισθήματα αυτομάτως απελευθερώνουμε τους προστατευτικούς μηχανισμούς της προσωπικότητας, και ο πιο σημαντικός από αυτούς είναι ο Εγωισμός μας.
  2. Μείωση σε συλλογικό επίπεδο την ένταση του Εγωισμού. Ο εγωισμός είναι ένας από τους προστατευτικούς μηχανισμούς της προσωπικότητας μας. Μας βοηθά να διαχωριζόμαστε από τους άλλους και να φροντίζουμε το προσωπικό μας συμφέρον μερικές φορές εις βάρος άλλων. Αν όμως το επίπεδο του Εγωισμού είναι μειωμένο τότε έχουμε πιο ξεκάθαρη εικόνα από τον προσωπικό και συλλογικό στόχο. Τότε είναι που κατανοούμε εις βάθος οτι όταν βοηθάς, όταν προσφέρεις, όταν ενδυναμώνεις τον διπλανό σου θα φτάσεις στον προσωπικό σου στόχο πιο γρήγορα.
  3. Μειώνοντας την ένταση του Εγωισμού, μειώνονται τα ρατσιστικά, διαχωριστικά φαινόμενα. Η βαθύτερη κατανόηση της συλλογικότητας έρχεται όταν απουσιάζουν αρνητικά συναισθήματα και αυτό είναι από τα πιο σημαντικά οφέλη μιας τέτοιας δράσης. Χωρίς τον εγωισμό, όλοι είναι ίσοι, όλοι λειτουργούν μαζί και τα φαινόμενα διαχωρισμού και διάκρισης μειώνονται δραματικά.
Και τα οφέλη συνεχίζονται. Αυτά ήταν ένα μικρό δείγμα.

Επίλογος

Μπορεί η παραπάνω σύντομη μελέτη να φαίνεται ουτοπική, αλλά ευτυχώς ήδη τα πρώτα πιόνια στην σκακιέρα της παγκόσμιας αποφόρτισης των τοξικών συναισθημάτων έχουν πάρει την θέση τους. Οι πρώτες κινήσεις έχουν γίνει και το μόνο που χρειάζεται είναι η σωστή στρατηγική που θα επιφέρει το κοινό καλό. Μια παγκόσμια κοινωνία απαλλαγμένη από τα προσωπικά και συλλογικά περιοριστικά τραυματικά συναισθήματα.

Βιβλιογραφία: